Projecten Missiehuis Cadier en Keer

Studie Herbestemming Missiehuis SMA

Over dit project

HISTORIE

De Sociëteit van Afrikaanse Missiën (SMA) is een van oorsprong Franse, Rooms-Katholieke missionaire wereldbeweging van paters, broeders en geassocieerde leken met enkele duizenden leden, actief in een twintigtal landen. Sinds 1892 is de SMA gevestigd op de Keerderberg (Bakkersbosch) dat daarmee de oudste vestigingsplaats van de congregatie in Nederland is. In de loop der jaren heeft zich hier een levendige gemeenschap ontwikkeld, primair als opleidingsinstituut gericht op de missie in Afrika, maar met tevens veel aandacht voor een stevige band met de directe omgeving, met name Cadier en Keer, Eckelrade en Bemelen. De speciale devotie voor Onze Lieve Vrouw van Lourdes vormde daarin een belangrijk element. Het oude klooster ging in 1954 nagenoeg geheel in vlammen op. De SMA heeft direct daarna in 1955 het nieuwe en toentertijd supermoderne klooster in gebruik kunnen nemen. Sinds een tiental jaren is dit een Rijksmonument van jonge bouwkunst.

Kloosterbejaardenoord

Naast onder meer opleidingsinstituut ontwikkelde De Keerderberg zich tot kloosterbejaardenoord voor terugkerende missionarissen, andere geestelijken en voor de tevens op Bakkersbosch gevestigde zusters van de congregatie van Onze Lieve Vrouw der Apostelen (OLA). In de loop der jaren zijn meer en meer leken uit de directe omgeving ingetrokken, die zich thuis, verzorgd en veilig voelden in de specifieke kloostersfeer. Vanaf midden jaren negentig heeft het kloosterbejaardenoord zich ontwikkeld tot de huidige Stichting De Keerderberg, een door haar locatie en historie bijzondere, kleinschalige woonzorgorganisatie.

STRATEGISCHE VISIE DE KEERDERBERG

De Keerderberg is een kleinschalig woon-zorgcentrum met 28 bewoners: 10 bewoners op de begeleidingsafdeling (met name psycho-geriatrie voor mensen met dementie) en 18 bewoners in de op de twee verdiepingen gelegen appartementen (met name somatiek, lichamelijke beperkingen). De Keerderberg is een huis met een open karakter. Dat wil zeggen dat er geen gesloten afdelingen zijn; mensen met geheugenverlies en dwaalgedrag hebben de mogelijkheid zich vrij te bewegen. Een en ander komt tot uiting in hoge klantenwaarderingen en keurmerken van overheidswege.
Van de bewoners wordt gevraagd dat zij een respectvolle houding hebben voor hun medebewoners en de in het nieuwe Missiehuis woonachtige religieuzen. In het Missiehuis bevinden zich 12 (voor zorg geschikte) appartementen. Naast intramurale zorg levert de stichting thuiszorg in de directe omgeving (met name in Cadier en Keer, Eckelrade en Bemelen) alsmede kortdurend verblijf en dag- en groepsopvang.

Kernwaarden

De Keerderberg koestert haar bijzondere karakter, dat zijn oorsprong heeft in de historie en de specifieke ligging, onlosmakelijk verbonden met het nieuwe Missiehuis, voortgekomen uit het vroegere kloosterbejaardenoord. De geboden verpleging, verzorging en begeleiding van bewoners is persoonsgericht en menslievend. Er is volop aandacht en respect voor ieder individu. Naast zorgprofessionals zetten betrokken familieleden, relaties en andere vrijwilligers zich hiervoor in, hierbij van harte ondersteund door de stichting.
De Keerderberg wenst haar specifieke karakter te behouden en te versterken door hier voortdurend een eigentijdse invulling aan te geven. Leven in gezamenlijkheid, ontmoeting, erkenning van ieders individuele waardigheid, zinvol bezig zijn en spiritualiteit spelen een belangrijke rol. Deze visie werkt door in allerlei aspecten van het leven. De Keerderberg onderscheidt zich hiermee van andere aanbieders in de regio.

Brede doelgroep, lokale gemeenschap

De Keerderberg richt zich op de vraag naar woon-zorgvoorzieningen vanuit de lokale en regionale gemeenschap. Dat zijn allereerst de nabijgelegen dorpen Cadier en Keer, Eckelrade en Bemelen. De stichting wenst het aanbod aan te laten sluiten bij de sociaal-culturele en -economische kenmerken van de lokale gemeenschappen. De doelgroep van De Keerderberg is daarbij breed, dus niet alleen rijk of alleen arm, zonder onderscheid naar bijvoorbeeld culturele achtergrond of levensbeschouwing.
Daarenboven staat De Keerderberg open voor de regionale vraag vanuit de overige gedeelten van de gemeente Eijsden-Margraten en aangrenzend Maastricht.
Werken voor de lokale en regionale gemeenschap betekent ook open staan voor andere zorgvragers dan senioren, die behoefte hebben aan diensten van De Keerderberg. Te denken valt met name aan mensen met een lichamelijke beperking, zoals niet aangeboren hersenletsel (NAH) MS of de ziekte van Parkinson.

Ontmoetingsplek

De Keerderberg beoogt haar functie als ontmoetingsplek tussen bewoners van de locatie en omwonenden te versterken, door het bieden van activiteiten en werkzaamheden die vrijwilligers en andere belangstellenden van buiten aantrekken. Naast bestaande voorzieningen zoals de kapel en het park voorziet het Plan in realisatie van nieuwe ontmoetingsplekken.

Vergroten capaciteit

De huidige omvang van De Keerderberg wordt met het oog op een duurzame, rendabele exploitatie, als te kwetsbaar beschouwd. Om de gewenste kwaliteit in de toekomst te kunnen blijven bieden, is uitbreiding van de capaciteit tot minstens een 70-tal zorgplaatsen gewenst.

Huidig zorgcentrum De Keerderberg en het nieuwe Misiehuis

Het in 2017 in gebruik genomen zorgcentrum is bedoeld voor begeleid wonen (m.n. psycho-geriatrie) en voor zelfstandig wonen (somatiek). De stichting streeft een concentratie na van psycho-geriatrische zorg in dit gebouw. Bewoners met (overwegend) een somatische beperking kunnen terecht in de nieuw te realiseren 17 zorgstudio’s.

Vanuit het huidige zorgcentrum ondersteunt de stichting zorgbehoevende bewoners van het nieuwe Missiehuis (klooster SMA). Graag blijft De Keerderberg dit doen. De beoogde nieuwe functies van het vroegere kloostercomplex, bieden vanzelfsprekend faciliteiten die het wonen hier voor de communiteit veraangenamen.

Afrika beleven

De toekomst wortelt in het verleden. In het beoogde, specifieke karakter van De Keerderberg als centrum voor persoonsgerichte, menslievende zorg zijn de oorspronkelijke drijfveren van de SMA duidelijk verankerd. De Lourdesgrot met grafkapel vormt eveneens een blijvend en waardevol aspect van de aanwezigheid van de paters, broeders en zusters hier. De SMA is opgericht en groot geworden als missiecongregatie ten dienste van Afrika en de Afrikanen. Het staat de Stichting De Keerderberg voor ogen, ook dit historische gegeven te laten voortleven in de nieuwe setting. Dit kan vorm krijgen in aankleding van publieke ruimten met specifieke ornamenten en kleurstellingen, maar ook in activiteiten die georganiseerd zullen worden op het terrein.

Ontmoetingsfuncties

Het nieuwe hart van het gebouw zal worden gevormd door de ondersteunende horeca: keuken en voormalige refter op de begane grond van de voormalige leerlingenvleugel, waar deze ook momenteel zijn gesitueerd. De refter zal vooral, maar niet uitsluitend, een functie vervullen voor de bewoners van De Keerderberg, met name voor grotere gezelschappen. De keuken wordt vernieuwd. In relatie hiermee is voorzien in een gezellige ruimte voor (dag)horeca aan de voorzijde (begane grond) van het klooster, aan weerszijden van de voormalige hoofdingang. Het aanbod is gericht op wandelaars en andere bezoekers van het complex, die overdag koffie met vlaai, een drankje alsmede een kleine kaart worden geboden. In het souterrain zijn vergaderruimten voorzien, die overigens tevens kunnen worden ingezet voor andere activiteiten (dagbesteding). In deze ruimten zal het thema Afrika een prominente plaats krijgen. Het interieurdesign refereert aan de band van deze plek met Afrika en de Afrikanen. Buiten komen terrassen, die uitsluitend overdag toegankelijk zijn. Het is denkbaar dat de horeca onder voorwaarden wordt ondergebracht bij een externe, professionele horeca-exploitant. De gedachten gaan uit naar een exploitant die de vereiste horecakwaliteit koppelt aan maatschappelijk ondernemen, bijvoorbeeld door inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

De kapel

Ook de kapel zal een belangrijke functie vervullen als ontmoetingsplek tussen in- en uitwonenden en andere bezoe-kers, die afkomen op specifieke activiteiten. Vooreerst zal de kapel als zodanig in stand blijven. Uitgangspunten in het Plan ten aanzien van de kapel: het gebouw voorzien van een nieuwe dakbedekking, voorzetramen en een separate verwarmingsinstallatie. Het voorstel is om de tijd te nemen, een passende, inspirerende en waardige functie voor het gebouw te zoeken in samenspraak met de SMA. Vooralsnog zou de kapel haar liturgische functie kunnen behouden. Voor de verdere toekomst wordt gedacht aan culturele en maatschappelijke functies: feestelijke bijeenkomsten, concerten, toneel, symposia, repetitieruimte. Het thema Afrika zal hier eveneens een belangrijke plaats innemen. In de toekomst valt te bezien in hoeverre een combinatie met de liturgische functie mogelijk is. Een spirituele functie in de vorm van een stiltecentrum in een gedeelte van de kapel, wordt in ieder geval geambieerd.

Het park
Het park behoudt zijn openbare karakter zoals dat nu het geval is. Speciale aandacht gaat vanzelfsprekend uit naar de in het park aanwezige religieuze monumenten, de oude begraafplaats en de verspreid staande beelden. Deze bepalen het karakter van het terrein. Voor Stichting De Keerderberg is het van belang, dat de te verkopen gebouwen en het omliggende perceel langdurig in één hand blijven. Dit om de kwaliteit van het groengebied te waarborgen. In de toekomstige functie van De Keerderberg die de stichting voor ogen staat, het park, vormt het park een integraal onderdeel waar het gaat om reflectie, ontmoeting en zinvol bezig zijn. Om deze functie veilig te stellen voor de toekomst, ambieert de stichting rangschikking van het terrein onder de Natuurschoonwet 1928 als “Landgoed De Keerderberg”. Rangschikking levert belangrijke fiscale voordelen op.

Naast de huidige recreatieve functie als wandelgebied, beoogt het Plan een intensivering van het gebruik als belevingstuin. Een voorbeeld hiervan is d’r Moostuin in Berg en Terblijt. Hier hebben nabij het zorgcentrum Fonterhof, twee bevlogen, maatschappelijke ondernemers samen met de dorpsgemeenschap, een biologische moes- en siertuin ingericht. Gewerkt wordt met vrijwilligers uit het dorp en basisschoolleerlingen. De opbrengst van het land wordt ter plekke verkocht.
Met de belevingstuin wordt teruggegrepen op de visie van de stichter van de Nederlandse SMA vestiging, pater Gaston Desribes. Een opleidingsinstituut voor missionarissen kon z.i. niet zonder eigen voedselvoorziening. In de eerste decennia van de 20e eeuw was op het kloosterterrein een eigen boerderij actief, met groente-, vee- en fruitteelt.

De tweede uitzonderlijke functie van het klooster was destijds de wijnhandel, de latere Caves Cadier. De aanwezigheid van een wijngaard in de directe omgeving en de herleving binnenkort van de Caves, bieden aanknopingspunten om ook in dit kader recreatieve activiteiten te ondernemen.

Meer projecten in deze regio

Onze projecten zijn verspreid over heel europa.